Modern İpek Yolu söylemi, Sovyetler Birliği’nin dağılmasını takiben siyasi platformlarda sıkça vurgulanmış; ancak, gerekli fonlarla desteklenmediğinden, eyleme geçememiştir.

Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı Xi Jinping, 2013 yılı Eylül ayında Kazakistan ziyareti sırasında, "İpek Yolu Ekonomik Kuşağı" ve 2013 yılı Ekim ayında da Endonezya ziyareti sırasında "21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu" nun (Kuşak ve Yol) inşası fikirlerini ortaya koymuştur.

Yeni İpek Yolu'nun Çin sınırları içerisinde toplam on eyaletten geçen uzunluğu 4.395 km, güzergâh ülkelerinde ise 90 bin km'e yakındır.

Doğu, Orta ve Batı Asya ile Orta, Güney ve Batı Avrupa'daki 60'tan fazla ülkede kapsadığı alan yaklaşık 40 milyon km2dir.

Bu rakamlar, dünya yüzölçümünün %26'sına ve dünya nüfusunun dört milyarlık kesimine tekabül etmektedir.

Çin Yönetimi, Asya’nın ulaşım ve enerji altyapısının Avrupa düzeyine yaklaştırılması için 2049 yılını hedef olarak belirlemiştir.

Belirlenen hedeflere ulaşılması için Asya’da toplam 26 trilyon $’lık altyapı yatırımı yapılması gerekmektedir.

İpek Yolu Girişimi kapsamında Asya’da yapılacak altyapı yatırımlarının hacmi yılda ortalama 800 milyar $’dır; Öncelikle 47.100 km karayolu, 36.800 km demiryolu, 14 lojistik merkezi, geniş kapsamlı enerji iletim hatları yapılması söz konusudur.

Yeni İpek Yolu olarak da adlandırılan ve Asya ile Avrupa ve Afrika'yı birbirine bağlayacak olan girişim:

-          Altyapı bağlantısı ile "Kuşak ve Yol" güzergahındaki ülkelerinin altyapı planları ve teknik standart sistemlerinin geliştirilerek, kıtalar arası ölçekte karayolu, denizyolu havacılık koridorlarının ve entegre taşımacılığın ilerletilmesini;

-          Kesintisiz Ticaret bağlantısı ile güzergah ülkelerin yatırım ve ticareti kolaylaştırıcı tedbirler almalarını, gümrük alanında işbirliğinin geliştirilmesi, ticarette tarife dışı engellerin ve yatırımın önündeki engellerin kaldırılmasını;

-          Finansal entegrasyon ile işbirliği derinleştirilerek, İpek Yolu Fonu ve güzergahtaki ülkelerin fonlarından tam anlamıyla istifade edilmesini;

-          Politika bağlantısı ile güzergâhtaki ülkeler arasında hükümetler arası işbirliğinin teşvik edilerek siyasi alanda bölgesel işbirliğinin tesisini;

-          Kültürel bağlantı ile siyasi, akademik, insan kaynakları, turizm, bilim, teknoloji ve basın alanlarında kapsamlı kültürel işbirliğinin teşvikini, öğrenci ve personel değişiminin yaygınlaştırılmasını, kardeş şehir ilişkileri tesis edilmesini hedeflemektedir.

Tarihi İpek Yolu Çin’in Xian kentinden başlamakla birlikte Çin Yönetimi, Sincan bölgesini geliştirmek amacıyla, Modern İpek Yolu’nun başlangıcını Urumçi’ye odaklamıştır.

İpek Yolu Girişiminin kara bağlantıları toplam altı ekonomik arter kapsamında belirlenmiştir. Bunlar:

1.        Çin-Kazakistan-Rusya koridoru;

Çin-Kırgızistan-Kazakistan-Rusya koridoru; (toplam 13.600 km karayolu; 12.000 km demiryolu; 1 lojistik merkezi; 3 havaalanı)

2.        Çin-Kazakistan- Azerbaycan koridoru;

Çin-Kırgızistan-Özbekistan-Kazakistan koridoru; Çin-Kırgızistan-Tacikistan-Türkmenistan (+Afganistan bağlantısı)- Azerbaycan koridoru;  (toplam 9.900 km karayolu; 9.700 km demiryolu; 6 lojistik merkezi)

3.        Afganistan-Türkmenistan koridoru;

Afganistan-Özbekistan-Kazakistan koridoru; Afganistan-Tacikistan-Kırgızistan-Kazakistan koridoru; (toplam 6.900 km karayolu; 4.800 km demiryolu: 1 lojistik merkezi)

4.        Çin-Moğolistan koridoru;

(toplam 2.400 km karayolu; 1.100 km demiryolu)

5.        Çin-Pakistan koridoru;

Çin-Kırgızistan-Pakistan koridoruru; (toplam 3.700 km karayolu; 2.000 km demiryolu; 1 lojistik merkezi)

6.        Iran-Afganistan-Türkmenistan (+Azerbaycan)-Kazakistan koridoru; Afganistan-Özbekistan-Kazakistan koridoru; Pakistan-Afganistan-Özbekistan-Kazakistan koridoru;  (toplam 10.600 km karayolu; 7.200 km demiryolu; 5 lojistik merkezi)

Çin’in Myanmar, Laos, Kamboçya, Tayland (Kra Kanalı), Bangladeş, Sri Lanka ile gerçekleştirmekte olduğu ikili karayolu, demiryolu ve liman projeleri de mevcuttur.

Çin tarafınca Mart 2015'te, Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, Ticaret Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı'nın ortak çalışmalarıyla şekillendiği belirtilen "Bir Kuşak Bir Yol Vizyon ve Eylem Planı" açıklamış ve söz konusu belgeyi, içlerinde ülkemizin de yer aldığı ilgili ülkelere iletmiştir.

Asya-Avrupa ticaret hacminin önümüzdeki on-yıllara ilişkin projeksiyonları, her üç koridora da ihtiyaç olacağını, hatta yetmeyeceğini göstermektedir. Bununla birlikte, aralarında ciddi rekabet de olacağı da açıktır. Mesafeler, iklim unsuru, fiyat rekabeti, teknolojik üstünlük, yönetişim, sürdürülebilirlik, güvenilirlik vb gibi unsurlar, taşımacılığın maliyetine dayalı tercihleri etkileyecektir.

Türkiye’nin Asya Yüzyıl’ını gereği gibi değerlendirebilmesi için İpek Yolu Girişimi iyi bir fırsat oluşturmaktadır. Geniş finansal desteğe sahip olması itibariyle, sözden fiiliyata geçebilen iyi bir olanaktır.

Girişim, halen sadece Çin’in (ve onu dengelemeye çalışan Japonya’nın) münferit gayretleriyle ilerlediği izlenimi vermektedir. Ancak, süratle ilerlediği de bir gerçektir.